Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” Resmî Gazete’de yayımlandı. Yeni düzenlemeyle araç kiralama sektöründe yetki belgesi zorunluluğundan araçların yaş ve kilometre sınırına, depozito iadelerinden rezervasyon iptal hakkına kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi. Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe hizmet kalitesinin artırılması, kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önlenmesi ile tüketicilerin daha etkin korunması amacıyla kapsamlı bir düzenlemeye gitti.
Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile araç kiralama faaliyetlerinin daha kurumsal ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Düzenleme kapsamında kiralama şirketlerinin faaliyet şartlarından araç filolarının niteliğine, tüketiciden alınabilecek depozito miktarından internet üzerinden verilen ilanlara kadar sektörün birçok alanında yeni standartlar belirlendi.
Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen araç kiralamalarını kapsayacak. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli araç kiralamaları ve kamp taşıtı kiralamaları ise yönetmeliğin kapsamı dışında tutulacak.
Yetki belgesi olmadan araç kiralanamayacak
Yeni düzenlemenin en önemli başlıklarından biri, araç kiralama faaliyetinde bulunacak işletmelere getirilen yetki belgesi zorunluluğu oldu.
Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması gerekecek. Belge almak isteyen işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve faaliyet gösterilen iş yerinin yönetmelikte izin verilen faaliyetler dışında ikamet veya başka mesleki ve ticari faaliyetler için kullanılmaması şartı aranacak.
İşletme sorumlularına yönelik de yeni kriterler getirildi. Buna göre sorumluların en az ilköğretim mezunu olması, belirlenen suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.
Kiralık araçlar tek sistemden takip edilecek
Ticaret Bakanlığı, sektördeki kiralama faaliyetleri ile kiralamaya konu araçların takip ve kontrol edilmesi amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kuracak.
Sistemin 1 Ocak 2027 tarihine kadar devreye alınması planlanıyor. Yetki belgesi başvuruları ve yetki belgesine ilişkin diğer işlemler de bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek.
Böylece sektörde faaliyet gösteren işletmelerin ve kiralamada kullanılan araçların merkezi bir sistem üzerinden takip edilmesi amaçlanıyor.
6 yaşından büyük araçlara kiralama yasağı
Yönetmelikle birlikte tüketici güvenliği ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla kiralanabilecek araçlara yönelik yaş ve kilometre kriterleri de belirlendi.
Klasik araçlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek.
Kilometre açısından da üst sınır uygulanacak. Buna göre içten yanmalı ve diğer kapsamdaki araçlardan 180 bin kilometrenin üzerindekiler, yalnızca elektrik motorlu araçlardan ise 300 bin kilometrenin üzerindekiler kiralama faaliyetinde kullanılamayacak.
Periyodik bakımı zamanında yapılmamış veya ağır hasar kaydı bulunan araçların da tüketicilere kiralanması yasak olacak.
Kiralama şirketlerine asgari filo şartı
Yeni yönetmelikle araç kiralama işletmelerinin filolarında bulundurması gereken asgari araç sayıları da belirlendi.
Büyükşehir belediyesi bulunan illerde, nüfusu 30 bini geçen ilçelerde faaliyet gösteren kiralama işletmelerinin en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 araca sahip olması gerekecek.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerde ise en az 2’si işletme adına kayıtlı olmak üzere toplam en az 5 araç şartı aranacak.
Filolara elektrikli ve hibrit araç zorunluluğu
Büyükşehir belediyesi bulunan illerde ve nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelere çevreci araç kullanımına yönelik ek bir yükümlülük de getirildi.
Bu işletmelerin filolarında en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu araç bulunması zorunlu olacak.
Söz konusu iki araçtan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekecek.
Bakanlık, bu düzenlemeyle hem çevre dostu ulaşımın yaygınlaştırılmasını hem de Türkiye’de gerçekleştirilen otomotiv üretiminin desteklenmesini hedefliyor.
Depozitoya üst sınır geliyor
Tüketicileri doğrudan ilgilendiren önemli değişikliklerden biri de araç kiralarken alınan depozitolara yönelik oldu.
Yeni dönemde kiralama şirketleri tüketiciden istedikleri tutarda depozito alamayacak.
Buna göre;
- 1 ila 6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli,
- 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli
olabilecek.
Araç tüketici tarafından teslim edildikten sonra alınan depozitonun en geç 7 gün içerisinde iade edilmesi zorunlu olacak.
Böylece özellikle kredi kartlarında uzun süre bloke tutulan veya tüketiciye geç iade edilen depozitolardan kaynaklanan mağduriyetlerin azaltılması amaçlanıyor.
Rezervasyonu 24 saat öncesine kadar ücretsiz iptal hakkı
Ön ödemeli araç kiralama rezervasyonlarında da tüketicilere yeni bir hak tanındı.
Aracın teslim edilmesine 24 saatten az süre kalmamış olması şartıyla tüketici, herhangi bir gerekçe göstermek zorunda kalmadan rezervasyonunda değişiklik yapabilecek veya rezervasyonunu tamamen iptal edebilecek.
Bu durumda tüketiciden herhangi bir kesinti yapılamayacak.
Normal aşınma için tüketiciden ücret alınamayacak
Yönetmelik, araçların olağan kullanımı sonucunda meydana gelen aşınma ve yıpranmalar konusunda da tüketici lehine düzenleme içeriyor.
Normal kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar gerekçe gösterilerek tüketiciden ücret talep edilemeyecek ve depozitodan kesinti yapılamayacak.
Bu düzenlemeyle, kiralama sonrasında araç üzerindeki olağan kullanım izlerinin tüketiciye hasar bedeli olarak yansıtılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kış lastiğini kiralama şirketi sağlayacak
Mevsim şartlarının, trafik güvenliğinin veya kiracının güvenliğinin gerekli kıldığı durumlarda araçların uygun kış lastikleriyle teslim edilmesi kiralama şirketlerinin sorumluluğunda olacak.
İşletmeler, gerekli koşullarda kiralanan araçlarda kış lastiği bulundurmak zorunda olacak.
Sigorta için ek ücret talep edilemeyecek
Yeni yönetmelikle sigorta uygulamalarında da tüketiciyi koruyan önemli hükümler getirildi.
Araçlara ilişkin sigorta güvencelerinin kiralama bedeline dahil edilmesi gerekecek. Kiracının sigorta kapsamındaki haklardan yararlanması ek bir ücret ödemesine veya başka bir şartı yerine getirmesine bağlanamayacak.
Değer kaybı konusunda da kiralama şirketlerinin tüketiciden doğrudan bedel talep etmesinin önüne geçiliyor.
İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar hariç olmak üzere, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadan araçtaki değer kaybı nedeniyle kiracıdan ücret talep veya tahsil edilemeyecek.
Hasar ve arızada 7/24 ulaşılabilir iletişim
Kiralama işletmeleri, kiralanan aracın hasar görmesi veya arızalanması halinde tüketicilerin kendilerine ulaşabilmesini sağlayacak sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturmakla yükümlü olacak.
Böylece tüketicilerin özellikle şehir dışında veya seyahat sırasında karşılaşabilecekleri araç arızası ve hasar gibi durumlarda kiralama şirketine ulaşamaması nedeniyle oluşan mağduriyetlerin azaltılması hedefleniyor.
İnternet sitelerinde yetki belgesi kontrol edilecek
Düzenleme yalnızca araç kiralama şirketlerini değil, bu şirketlere aracılık eden internet platformları ile ilan sitelerini de kapsıyor.
Aracı ve ilan platformlarının haksız ticari uygulamalarda bulunması yasaklanacak.
Platformlar, araç kiralama ilanı yayımlayan işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmek zorunda olacak.
Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve araç kiralama ilanı yayımlaması engellenecek.
Böylece internet üzerinden yapılan kiralama işlemlerinde kayıt dışı işletmelerin faaliyetlerinin sınırlandırılması ve tüketicinin yetkili işletmelere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek
Sektörün yeni kurallara hazırlanabilmesi ve gerekli dijital altyapının kurulabilmesi amacıyla yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi.
Mevcut kiralama işletmelerine ise belirli yükümlülükleri yerine getirebilmeleri için ek süre tanınacak.
İşletmelerin yetki belgelerini 1 Temmuz 2027’ye kadar almaları gerekecek.
Asgari araç sayısı ve kiralamaya konu taşıtların niteliklerine yönelik şartların yerine getirilmesi için ise 1 Ocak 2028’e kadar süre verilecek.
Aracı ve ilan platformları ile kiralama şirketleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Amaç kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi
Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle araç kiralama işlemlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasını, sözleşme şartlarının daha açık hale getirilmesini ve tüketici haklarının güçlendirilmesini hedefliyor.
Kiralanan araçlara yaş, kilometre, bakım ve hasar kriterlerinin getirilmesiyle filoların teknik standartlarının yükseltilmesi; yetki belgesi ve asgari filo şartlarıyla ise sektörde kayıt dışı faaliyet gösteren işletmelerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yeni sistemin hayata geçmesiyle birlikte araç kiralama sektöründe yetkili işletmelerin daha kolay denetlenmesi, tüketicilerin hangi işletmelerden güvenli şekilde hizmet alabileceğinin belirginleşmesi ve sektör genelinde daha adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının oluşturulması öngörülüyor.
Yorumlar kapalı.